TÜRKİYE  SANAL  EĞİTİM BİLİMLERİ KÜTÜPHANESİ                          Afyon Kocatepe Üniversitesi

Y. Doç. Dr. Oktay GÖKDEMİR
  17.4.2000.
....
1946 yılında Türkiye gerek iç dinamiklerin, gerekse dış dinamiklerin zorlamasıyla tek parti yönetiminden çok partili parlamenter rejime geçince enstitüler hakkında tutucu çevreler eleştirilerini arttırmaya başladılar. Zira enstitülü öğretmenlerin köyün feodal yapısını dönüştürmek için yapmış olduğu çalışmalardan olumsuz bir şekilde etkilenen toprak ağaları ve eşraf, kendi sınıfsal tercihlerini siyasal iktidara yansıtacak bir siyasal partiye kavuşmuşlardı. Onlara göre okumak, aydınlanmak köy çocuklarına göre bir iş değildi. Onlar ancak ağanın marabası, yanaşması, davar sürüleri peşinde sığırtmaç olabilirlerdi. Enstitülerin kurulmasına 1940'lı yılların başında büyük çaba harcamış CHP ise oy kaygısı nedeniyle DP taraftarlarının bu haksız eleştirileri karşısında geri adım atmış, Hasan Âli Yücel'in Milli Eğitim Bakanlığı'ndan istifa etmesinden sonra enstitülerin yapıları değiştirilmeye başlanmıştır.

1952-1953 ders yılı başında Demokrat Parti iktidarı tarafından kapatılan Köy Enstitüleri gerek iç işleyişlerindeki demokratik tutarlılık, gerekse ülkemizin düşün yaşamına kazandırmış olduğu çağdaş bireylerle eğitim tarihimiz içindeki haklı ve onurlu yerini çoktan almıştır. Üzerlerine Batılı bilim çevrelerince doktora tezleri yazılan, UNESCO tarafından tüm geri kalmış ülkelere çağdaş bir kalkınma modeli olarak sunulan enstitüleri kapatan zihniyet ise o günden bu yana binlerce Kuran kursuyla, yüzlerce imam-hatip lisesiyle aydınlanmış bireyler yerine ne yazık ki ''kul'' yetiştirmeye devam ediyor. Kuruluşlarının 60. yılında, başta aydınlanma devrimimizin öncüsü Mustafa Kemal Atatürk , Köy Enstitülerini; çok partili parlamenter yaşam ile birlikte devlet yaşamının en önemli olayı olarak niteleyen İsmet İnönü , gerçek bir eğitimci ve hümanist Hasan Âli Yücel ve bütün Köy Enstitülerinin ''baba'' sı İsmail Hakkı Tonguç olmak üzere tüm ''boz urbalı'' lıların çağdaş Türkiye'yi yaratma uğrunda gerçekleştirdikleri işler ve anıları önünde saygıyla eğiliyoruz. Laik, demokrat ve ilerici cumhuriyet kuşaklarına şimdi düşen görev, Köy Enstitüleri'nde uygulanan çağdaş, üretken ve demokratik eğitim yöntemini ulusal eğitim sistemimizin her aşamasına uygulayarak eleştiren, sorgulayan, evrensel değerlerle bütünleşmiş çağdaş bireyler yetiştirmek olmalıdır.
 Tam Metin