Liselerde öğretmen davranışları

	TÜRKİYE SANAL EĞİTİM BİLİMLERİ KÜTÜPHANESİ Afyon Kocatepe Üniversitesi

KRİTİK DURUMLARDA ÖĞRETMEN DAVRANIŞLARI - II

Prof.Dr. Mustafa ERGÜN Doç.Dr. Tayyip DUMAN
Artık eğitimde ve öğretmen yetiştirmede önemli bir konu olmaya başlayan sınıf yönetimi konusunda ülkemizde ciddi araştırmalar yapılmaya başlanmıştır. Bu alanın öğretmen yetiştiren fakültelerde temel öğretmenlik derslerinden biri olması, ilerdeki yıllarda, eğitimin bu konusuna daha çok dikkat edileceğini göstermektedir.
Bu araştırmanın ilk aşaması olarak yapılan, sınıf içindeki kritik durumlarda öğretmenlerin nasıl davranmaları gerektiği hakkındaki lise ve üniversite öğrencilerinin görüşlerini daha önce yayınlamıştık[1]. Bu araştırmanın ikinci aşaması olarak, hemen aynı konularda öğretmenlerin ve eğitim fakültelerinin son sınıflarında bulunan öğretmen adaylarının görüşlerini aldık.
Bu yazıda, sınıf içindeki kritik durumlarda öğrenci, öğretmen adayı ve öğretmen görüşlerini mukayeseli olarak vermeye çalışacağız.
Problem: Öğretmenlerin sınıf ortamında en sık karşılaşabilecekleri kritik durumlarda göstereceği davranışlar, dersin daha sonraki dakikalarında hem öğretmen hem de öğrenciler açısından çok önemlidir. Bu kritik durumlarda öğretmenin nasıl davranacağı konusunda kitaplarda fazla bir davranış örneği verilmemektedir. Bu araştırmada, öğretmenlerin bu durumlarda nasıl davranacağı konusunda lise ve üniversite öğrencilerinin, eğitim fakültelerinin son sınıflarında bulunan öğretmen adaylarınınve öğretmenlerin görüşleri değerlendirmeye alınmıştır.
Kritik durumlar olarak dersin başlangıcındaki geç kalma durumları; dersin işlenişi sırasında sınıftaki çeşitli gürültü, sataşma, ilgisizlik, dışarı çıkma, dersi dinlememe; sınav ortamı, kılık-kıyafet, ödev yapmama vs. durumlar alınmıştır.
Araştırmanın bağımsız değişkenleri olarak öğrencilerin lise veya üniversite öğrencisi olma durumları, öğrencilerin fen, sosyal veya matematik bilim dallarında öğrenim görmeleri ve cinsiyetleri; aday öğretmenlerin branş ve cinsiyetleri, öğretmenlerin kıdem, branş ve cinsiyetleri alınmıştır. Bu değişkenlerin, sınıf içindeki kritik durumlarda öğretmen davranışlarının nasıl olması gerektiği konusundaki görüşleri etkileyip etkilemediklerine bakılacaktır.
Araştırma deseni ve yöntem
Araştırma; Ankara, Afyon ve Uşak’taki 513 lise ve üniversite öğrencisi,Ankara Gazi ve Uşak Eğitim fakültelerinin son sınıflarında okuyan 274 öğretmen adayı öğrenci ve Ankara ve Uşak’taki çeşitli okullarda çalışan 238 öğretmen üzerinde yapılmıştır.
Araştırmaya katılan öğrencilerin % 76.4’ ü lise, % 23.6’sı üniversite öğrencisidir. Üniversite öğrencileri eğitim ve fen-edebiyat fakültesi öğrencilerinden seçilmiştir. Öğrencilerin %41.1’i sosyal, %31.8’i fen ve %25.3’ü matematik ağırlıklı alanlarda öğretim görmektedirler. Öğrencilerin %53’ü kız, %44.1’i erkektir.
Araştırmaya katılan eğitim fakültesi son sınıf öğrencilerinin % 18,6’sı fen, %17,9’u matematik, %54,4’ü Türkçe-sosyal ve %9,1’i sınıf öğretmenliği alanlarındandır. Öğretmen adaylarının %46’sı erkek, %46,4’ü kızdır. Cinsiyetlerini belirtmeyenler %7,7’dir.
Araştırmada anket uygulanan öğretmenlerin %16,8’i 1-5 yıl, %19,7’si 6-10 yıl, %15’i 11-15 yıl ve %46,2’si 16 yıldan daha fazla bir kıdeme sahiptirler. Öğretmenlerin %5,5’i kıdemlerini bildirmemişlerdir. Öğretmenlerin branşlarına baktığımızda % 14,7’si fen, %17,2’si matematik, %34,5’i Türkçe-sosyal, %7,6’sı resim-müzik, %9,7’si yabancı dil ve %5,9’u beden eğitimi ve % 3,8 bu sayılanların dışındaki alanlardan öğretmenlerdir. Öğretmenlerin %6,7’si branşlarını bildirmemişlerdir. Araştırmaya katılan öğretmenlerin %93,1’i bayan, %45’i erkek öğretmenlerdir. Cinsiyetlerini belirtmeyenler %16’dır.
Araştırma verileri 24 itemlik bir anket uygulanarak toplanmıştır. Verilerin frekansları ve Chi-Square uygulamaları SPSS for WINDOWS 7.5 bilgisayar programı ile yapılmıştır.
Hipotezler
Araştırmada alınan bağımsız değişkenlere göre, başlangıçtaki gözlemler ve literatür çalışması, bizi aşağıdaki hipotezlere götürmüştür:
1) Öğrencinin lisede veya üniversitede okuyor olması, öğretmen adayı ve öğretmen olması sınıf içi disiplin konusunda farklı düşünmelerine neden olmaktadır.
2) Öğrencilerin, öğretmen adaylarının ve öğretmenlerin cinsiyetleri kritik durumlarda öğretmen davranışlarında farklı görüşler taşımalarına neden olmaktadır.
3) Öğrencinin fen, sosyal veya matematik ağırlıklı bilim dallarında okuyor olması, öğretmen adaylarının ve öğretmenlerin branşları kritik durumlarda öğretmenden farklı davranışlar istemesine neden olmaktadır.

Tam Metin